Математика · 10 клас · урок 2 от 3

Централни тенденции: мода, медиана и средно аритметично

Мерките за централна тенденция показват една типична стойност за данните. Средното аритметично е сборът на данните, разделен на броя им. Медианата е средната стойност след подреждане по големина, а модата е най-често срещаната стойност. Медианата е по-устойчива от средното, когато има много големи или много малки стойности.

Работен лист за печат

Какво да запомним

  • Средно аритметично: (x1 + x2 + ... + xn)/n.
  • Медиана: при нечетен брой данни е средният елемент, при четен е средното на двата средни.
  • Мода: стойността с най-голяма честота; може да няма мода или да има няколко.
  • Ако към всяко от данните прибавим число, средното се увеличава със същото число.

Пример

За данните 3, 9, 4, 7 подредени като 3, 4, 7, 9 медианата е (4 + 7)/2 = 5,5, а средното аритметично е 23/4 = 5,75.

Проверете се: 26 въпроса

Натиснете въпроса, за да видите верния отговор и обяснението.

  1. Намерете средното аритметично на числата 3, 5, 7, 9.
    • 5
    • 7
    • 24
    • 6

    Отговор: 6

    (3 + 5 + 7 + 9)/4 = 24/4 = 6.

  2. Средното аритметично на 5 числа е 8. Колко е сборът им?
    • 40
    • 13
    • 8
    • 45

    Отговор: 40

    Сборът е 5·8 = 40.

  3. Оценките на ученик са 6, 4, 5 и x, а средният му успех е 5,25. Намерете x.
    • 5
    • 6
    • 4
    • 3

    Отговор: 6

    Сборът е 4·5,25 = 21, затова x = 21 − 15 = 6.

  4. 10 ученици имат среден успех 4,50, а други 15 ученици имат среден успех 5,50. Какъв е средният успех на всичките 25?
    • 5
    • 5,2
    • 5,1
    • 4,9

    Отговор: 5,1

    (10·4,5 + 15·5,5)/25 = (45 + 82,5)/25 = 5,1.

  5. Средното аритметично на 6 числа е 10. След като махнем едно от тях, средното на останалите е 9. Кое число сме махнали?
    • 1
    • 10
    • 19
    • 15

    Отговор: 15

    Сборът на шестте е 60, на петте е 45. Махнатото число е 60 − 45 = 15.

  6. Как се променя средното аритметично, ако към всяко от данните прибавим 2?
    • увеличава се с 2
    • не се променя
    • увеличава се 2 пъти
    • увеличава се с 2n

    Отговор: увеличава се с 2

    Сборът се увеличава с 2n, а после се дели на n.

  7. Колко е средното аритметично на числата −4, 0, 3 и 9?
    • 2
    • 4
    • 3
    • 1

    Отговор: 2

    (−4 + 0 + 3 + 9)/4 = 8/4 = 2.

  8. Средното аритметично на три последователни естествени числа е 15. Кое е най-голямото?
    • 15
    • 16
    • 17
    • 18

    Отговор: 16

    Числата са 14, 15 и 16.

  9. Средният ръст на 5 момчета е 170 cm. Присъединява се момче със 182 cm. Какъв е новият среден ръст?
    • 176 cm
    • 171 cm
    • 172 cm
    • 174 cm

    Отговор: 172 cm

    (5·170 + 182)/6 = 1032/6 = 172 cm.

  10. Тест има тежест 40%, а изпит 60%. Ученик има 80 т. на теста и 70 т. на изпита. Колко е крайният резултат?
    • 75
    • 74
    • 76
    • 72

    Отговор: 74

    0,4·80 + 0,6·70 = 32 + 42 = 74.

  11. Намерете медианата на данните 1, 4, 6, 8, 20.
    • 6
    • 7,8
    • 4
    • 8

    Отговор: 6

    Данните са подредени, средният (трети) член е 6.

  12. Намерете медианата на данните 3, 9, 4, 7.
    • 6,5
    • 5,5
    • 7
    • 5,75

    Отговор: 5,5

    Подредени: 3, 4, 7, 9. Медианата е (4 + 7)/2 = 5,5.

  13. Намерете медианата на данните 12, 5, 8, 12, 3, 10, 7.
    • 12
    • 10
    • 8
    • 7

    Отговор: 8

    Подредени: 3, 5, 7, 8, 10, 12, 12. Средният (четвърти) член е 8.

  14. Оценките в клас: 3 (4 ученици), 4 (6 ученици), 5 (7 ученици), 6 (3 ученици). Намерете медианата.
    • 5
    • 4
    • 4,45
    • 4,5

    Отговор: 4,5

    Учениците са 20. Десетата оценка е 4, а единадесетата е 5, медианата е (4 + 5)/2 = 4,5.

  15. Данните 2, 5, x, 9, 11 са подредени по големина и средното им аритметично е равно на медианата. Намерете x.
    • 6,75
    • 7
    • 6,5
    • 5,4

    Отговор: 6,75

    Медианата е x, затова (27 + x)/5 = x, 4x = 27, x = 6,75.

  16. Какво представлява медианата на подредени по големина данни с нечетен брой?
    • най-често срещаната стойност
    • разликата между най-голямата и най-малката стойност
    • средният по ред елемент
    • сборът, разделен на броя

    Отговор: средният по ред елемент

    При нечетен брой данни медианата е елементът точно по средата.

  17. Намерете медианата на данните 15, 2, 9, 30, 4, 11, 20, 6.
    • 9
    • 10
    • 11
    • 12,125

    Отговор: 10

    Подредени: 2, 4, 6, 9, 11, 15, 20, 30. Медианата е (9 + 11)/2 = 10.

  18. Данните са 3, 6, 9 и x, като x > 9. Каква е медианата?
    • 9
    • 6
    • 7,5
    • зависи от x

    Отговор: 7,5

    Подредени: 3, 6, 9, x. Медианата е (6 + 9)/2 = 7,5, без значение колко е x.

  19. Заплатите са 900, 950, 1000, 1100 и 8000 евро. Коя мярка описва по-добре типичната заплата?
    • средното аритметично, 2390 евро
    • размахът, 7100 евро
    • медианата, 1000 евро
    • модата, 900 евро

    Отговор: медианата, 1000 евро

    Голямата заплата 8000 евро вдига средното (2390 евро), а медианата 1000 евро не се влияе от нея.

  20. Медианата на оценките на 21 ученици е 5. Най-малко колко ученици имат 5 или 6?
    • 10
    • 11
    • 21
    • 5

    Отговор: 11

    Медианата е 11-ата оценка по ред. Тя и всички след нея (11 оценки) са поне 5.

  21. Намерете модата на данните 2, 3, 3, 4, 5, 3, 4.
    • 4
    • 3
    • 2
    • 5

    Отговор: 3

    Числото 3 се среща най-често (3 пъти).

  22. Колко моди имат данните 1, 2, 2, 3, 4, 4, 5?
    • 1
    • 0
    • 3
    • 2

    Отговор: 2

    Числата 2 и 4 се срещат по 2 пъти, повече от останалите.

  23. Продадени обувки по номера: 38 (5 чифта), 39 (9), 40 (12), 41 (7), 42 (3). Кой номер е модата?
    • 40
    • 12
    • 39
    • 41

    Отговор: 40

    Най-много чифтове (12) са продадени от номер 40.

  24. Каква е модата на данните 6, 7, 8, 9?
    • 7,5
    • няма мода
    • 6
    • 9

    Отговор: няма мода

    Всяка стойност се среща по един път, затова няма мода.

  25. Данните са 5, 8, 8, 9, 12, 12, 12, 15. Намерете модата и размаха.
    • мода 8, размах 10
    • мода 12, размах 7
    • мода 12, размах 15
    • мода 12, размах 10

    Отговор: мода 12, размах 10

    12 се среща 3 пъти; размахът е 15 − 5 = 10.

  26. В данните 3, 5, 5, 7, x модата е единствена и е равна на средното аритметично. Намерете x.
    • 10
    • 7
    • 3
    • 5

    Отговор: 5

    Модата е 5 (при x = 3 или 7 щеше да има две моди). (20 + x)/5 = 5 дава x = 5.